Εγκύκλιος 34239/2026: Η απόφαση ανήκει στους δήμους. Και η ευθύνη.

Η εγκύκλιος 34239/2026 δίνει στους δήμους πρόσβαση στις πολυγλωσσικές υπηρεσίες ΤΝ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ευκαιρία είναι πραγματική. Για να αξιοποιηθεί με ασφάλεια, χρειάζεται κάτι που η εγκύκλιος αφήνει ρητά στους ίδιους τους φορείς: μια απόφαση.

Με την εγκύκλιο 34239/22.09.2026, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης γνωστοποίησε στους φορείς του Δημοσίου, και στους δήμους, τις πολυγλωσσικές υπηρεσίες ΤΝ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα εργαλεία διατίθενται χωρίς κόστος και λειτουργούν σε ευρωπαϊκή υποδομή. Καλύπτουν ανάγκες που κάθε δημοτική υπηρεσία γνωρίζει καλά: μετάφραση, σύνοψη εγγράφων, απομαγνητοφώνηση, σύνταξη σχεδίων απαντήσεων. Στην ETHOS AI βλέπουμε θετικά αυτή την εξέλιξη. Ακόμα και για δήμους που λειτουργούν με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, τα εργαλεία αυτά μπορούν να έχουν ουσιαστική αξία.

Τι αφήνει η εγκύκλιος στους φορείς

Η εγκύκλιος δεν αποτελεί νομική βάση για τη χρήση των εργαλείων. Κλείνει με τη διατύπωση ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν, «εφόσον το κρίνουν σκόπιμο», να εξετάσουν την αξιοποίησή τους, λαμβάνοντας υπόψη το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η κρίση ανήκει στον κάθε φορέα, και μαζί της η ευθύνη.

Αυτό έχει μια συνέπεια που αξίζει να ειπωθεί καθαρά. Οι υποχρεώσεις που προβλέπουν ο ΓΚΠΔ, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 για την τεχνητή νοημοσύνη και ο Ν. 5321/2026 δεν γεννιούνται από την απόφαση ενός δήμου να χρησιμοποιήσει ένα εργαλείο. Γεννιούνται από την ίδια τη χρήση. Ένας δήμος που δεν αποφασίζει ρητά δεν απαλλάσσεται από αυτές. Απλώς χάνει τη δυνατότητα να τις ελέγξει.

Ο κίνδυνος είναι ρεαλιστικός, γιατί η πρόσβαση στα εργαλεία είναι ατομική. Αρκεί ένας λογαριασμός EU Login και μια εγγραφή στην πλατφόρμα. Ένας υπάλληλος μπορεί, με απόλυτα καλή πρόθεση, να αρχίσει να τα χρησιμοποιεί πριν ο φορέας εξετάσει οτιδήποτε.

Πού εμφανίζονται οι υποχρεώσεις

Όταν η χρήση προηγείται της απόφασης, ο δήμος βρίσκεται να έχει υποχρεώσεις που δεν έχει οργανώσει.

Προσωπικά δεδομένα: ο δήμος είναι υπεύθυνος επεξεργασίας για ό,τι μεταφορτώνεται. Κι όμως, δεν γνωρίζει πόσο διατηρούνται τα δεδομένα, αφού η εγκύκλιος αναφέρει μόνο ότι διαγράφονται «μετά από σύντομο χρονικό διάστημα».

Ανωνυμοποίηση: για να ανωνυμοποιηθεί ένα έγγραφο, πρέπει πρώτα να μεταφορτωθεί με τα προσωπικά δεδομένα που περιέχει. Συχνά μάλιστα παραμένει αναγνωρίσιμο και μετά την αφαίρεση του ονόματος.

Κατηγορία κινδύνου: ο ευρωπαϊκός Κανονισμός κρίνει τον κίνδυνο από τη χρήση και όχι από το εργαλείο. Ένα εργαλείο σύνοψης που θα αξιοποιηθεί σε αιτήσεις κοινωνικών παροχών μπορεί να φέρει τον δήμο σε ρόλο παρόχου συστήματος υψηλού κινδύνου. Οι σχετικές υποχρεώσεις εφαρμόζονται από τις 2 Δεκεμβρίου 2027.

Δημοσιεύσεις: από τις 2 Αυγούστου 2026, ένα κείμενο που παράγεται με ΤΝ και δημοσιεύεται για την ενημέρωση του κοινού πρέπει να δηλώνεται ως κείμενο ΤΝ. Εξαίρεση υπάρχει όταν έχει προηγηθεί ανθρώπινος ή συντακτικός έλεγχος και κάποιος φέρει τη συντακτική ευθύνη.

Μητρώο: ο Ν. 5321/2026 προβλέπει ότι κάθε σύστημα ΤΝ που χρησιμοποιεί φορέας του δημόσιου τομέα δηλώνεται στο Μητρώο Συστημάτων ΤΝ πριν αρχίσει να λειτουργεί.

Όλες αυτές οι υποχρεώσεις προϋποθέτουν ότι ο δήμος γνωρίζει ποια εργαλεία χρησιμοποιούνται, από ποιους και για ποιον σκοπό.

Γιατί η σειρά έχει σημασία

Οι υποχρεώσεις εκπληρώνονται δυσκολότερα όσο καθυστερεί η απόφαση. Όταν η χρήση έχει ήδη εδραιωθεί, μια μεταγενέστερη απόφαση δεν μπορεί να σχεδιάσει. Μπορεί μόνο να προσπαθήσει να καταγράψει τι έχει συμβεί: ποιος ανέβασε ποιο έγγραφο, σε ποιο εργαλείο, με ποια δεδομένα. Στην πράξη αυτό είναι συχνά αδύνατο. Υπάρχει και η ανθρώπινη πλευρά: Ένας κανόνας που τίθεται πριν από την πρώτη χρήση γίνεται αποδεκτός ως τρόπος εργασίας. Μα, ο ίδιος κανόνας όταν έρχεται μετά από μήνες, αντιμετωπίζεται ως περιορισμός.

Αναμφίβολα προκύπτουν πέντε βασικά  ερωτήματα:

  • Έχουν ελεγχθεί οι όροι χρήσης κάθε υπηρεσίας;
  • Ποιοι είναι οι ρόλοι του δήμου κατά τον Κανονισμό για την ΤΝ και τον ΓΚΠΔ, και ποιοι υπάλληλοι έχουν ήδη λογαριασμό;
  • Θα χρησιμοποιηθεί κάποιο εργαλείο σε διαδικασίες που αφορούν δικαιώματα ή παροχές πολιτών;
  • Ποια δεδομένα επιτρέπεται να μεταφορτώνονται και με ποια νομική βάση;
  • Ποιος ελέγχει το αποτέλεσμα πριν από την επίσημη χρήση του και πώς τεκμηριώνεται ο έλεγχος;

Μια τέτοια απόφαση δεν έχει κόστος και δεν απαιτεί τεχνική υποδομή. Δίνει όμως στον δήμο κάτι που καμία εγκύκλιος δεν μπορεί να του δώσει: τη γνώση του πώς χρησιμοποιεί ο ίδιος ορθά και ηθικά την τεχνητή νοημοσύνη.

Η εγκύκλιος 34239 μας επιβεβαιώνει ότι η Πολιτεία ενθαρρύνει την αξιοποίηση της ΤΝ στη δημόσια διοίκηση. Για εμάς, η υπεύθυνη διακυβέρνηση δεν περιορίζει αυτή την αξιοποίηση. Είναι αυτό που της επιτρέπει να διαρκέσει. Ένας δήμος που ξέρει πώς χρησιμοποιεί τα εργαλεία του μπορεί να τα αξιοποιήσει περισσότερο, με ασφάλεια και με την εμπιστοσύνη των δημοτών του.

Κύλιση στην κορυφή